Özet: 9 Eylül 2025 tarihli 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca; büyükşehir belediyesi olan illerde, TÜİK’in 31.12.2024 verisine göre nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde belirli faaliyetleri yapan basit usul mükellefler 01.01.2026 itibarıyla gerçek usulde vergilendirilecek. Nüfusu 30.000’in altındaki ilçelerde basit usul (şartları sağlanıyorsa) sürebilir. “Herkes geçiyor” genellemesi yanlıştır.
Kapsam: Hangi Faaliyetler Geçecek?
Büyükşehir + ilçe nüfusu >30.000 koşulu birlikte sağlanıyorsa, aşağıdaki işleri yapanlar gerçek usule geçer:
- Her türlü emtia imalatı
- Her türlü emtia alım-satımı (yalnızca işyeri açmadan gezici/pazar takibiyle perakende satış yapanlar hariç)
- İnşaatla ilgili işler
- Motorlu taşıt bakım-onarımı
- Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri
- Eğlence ve istirahat yerleri
- Şehir içi yolcu taşımacılığı (taksi, dolmuş, minibüs vb.)
İstisna net: Münhasıran işyeri açmadan gezici/pazar perakende satışı yapanlar bu düzenlemenin dışında.
Ne Zaman Yürürlükte?
01 Ocak 2026. Nüfus tespitinde bir önceki yıl sonu (31.12.2024) TÜİK verisi esas alınır. Yıl içinde nüfus değişse bile 2026 uygulaması bu tarihi referans alır.
Geçişle Birlikte Neler Değişecek?
- KDV: Basit usulde KDV yoktu; gerçek usulde KDV mükellefiyeti başlar. Beyan ve ödeme takvimi nakit akışını doğrudan etkiler.
- Gelir Vergisi: Yıllık beyanname + geçici vergi (3 ayda bir).
- Defter-kayıt: İşletme hesabı veya gerekiyorsa bilanço esasına göre VUK’a uygun kayıt düzeni.
- Belge/e-Belge: Fatura, e-Fatura, e-Arşiv zorunluluğu ciro ve sektörel eşiklere göre doğabilir. “Herkes otomatik e-Defter/e-Fatura’ya geçecek” varsayımı yanlıştır; eşikler tebliğlerle belirlenir ve yıllara göre değişir.
- Operasyon: POS, stok, fiyatlandırma ve menü/işçilik maliyetlerinde KDV etkisi dikkate alınmalıdır.
2025 Son Çeyrek İçin Hazırlık Listesi
- Faaliyet sınıflandırması: İşiniz yukarıdaki yedi başlıktan hangisine giriyor?
- Coğrafi kontrol: Büyükşehirde misiniz? İlçenizin nüfusu >30.000 mi? (TÜİK 31.12.2024)
- Mükellefiyet tesisi: 2026 başı için KDV ve geçici vergi planlamasını yapın.
- Defter ve yazılım: İşletme/bilanço esasına uygun muhasebe altyapısını ve belge düzenini kurun.
- e-Belge/e-Defter eşiği: 2025 cirosuna göre 2026’da doğacak yükümlülükleri güncel GİB tebliğlerinden kontrol edin.
- Nakit bütçesi: KDV ve geçici vergi dönemleri için nakit planı yapın; fiyatları gerekiyorsa güncelleyin.
- Sözleşme ve yetkiler: SMMM sözleşmesi, e-beyanname yetkileri, yoklama/tescil işlemlerini Aralık 2025 içinde tamamlayın.
Sık Sorular
“Herkes mi geçecek?” Hayır. Büyükşehir + ilçe >30.000 + listelenen faaliyet üçü birlikte aranır.
“Taksi/dolmuş kesin mi?” Evet; şehir içi yolcu taşımacılığı açıkça sayılmıştır.
“Lokantalar ne olacak?” Koşullar sağlanıyorsa gerçek usule geçer; KDV oran ve beyanına hazırlanın.
“Pazar-gezici satış?” Karar kapsamı dışındadır.
Son Söz
Yanlış genelleme ve “nasıl olsa herkes e-Fatura” yaklaşımı ceza ve maliyet doğurur. Kural basit: Faaliyet + Nüfus + Büyükşehir üçlüsünü aynı anda sağlayanlar 01.01.2026’da gerçek usule geçer; diğerleri kendi şartlarına göre devam eder. Eşik ve oranlar değişebileceğinden 2026 başında GİB duyurularını mutlaka kontrol edin.